Śląsk – mój Ogród Życia

Psittacara finschi

EKOLOGIA

• Zasięg występowania

Szmaragdolotka maskowa pochodzi z południowo-wschodniej Nikaragui, Kostaryki i zachodniej Panamy. Osobniki, które uciekły z hodowli, świetnie zaaklimatyzowały się także w  Kalifornii i na Florydzie, gdzie tworzą już lokalne populacje. Jest spokrewniona ze szmaragdolotką krasnolicą (Psittacara leucophthalmus), z którą wyewoluowały z wspólnego przodka.  

• Zajmowane stanowisko

Zamieszkuje szereg siedlisk, w tym lasy, sawanny, zarośla, palmowe bagna, namorzyny oraz obszary rolnicze (np. plantacje kawy). Często występuje w hałaśliwych stadach, liczących po kilkadziesiąt osobników, które przelatują nad głowami i lądują przy mniejszych i większych zbiornikach wodnych albo żerują na owocujących drzewach. Zbliżające się stado można rozpoznać po ostrych, piskliwych dźwiękach i hałaśliwym szczekaniu, ogólnie o dość piskliwej barwie dźwięku. Głos, zwłaszcza w locie, stada zazwyczaj utrzymują zgrzytliwy szczebiot przeplatany wyższymi piskami.Jak wiele papug szmaragdolotka świetnie radzi sobie także w miastach i miasteczkach, gdzie nocuje na drzewach. Tak czy inaczej najlepiej czuje się na wysokości od około 1800 m n.p.m.

MORFOLOGIA

Szmaragdolotka maskowa jest papugą średniej wielkości. Mierzy od 25 do 28 cm, osiągając masę od 135 do 175 g. Na całym ciele dominuje intensywna zieleń, która jedynie na spodzie ciała przechodzi staje się lekko żółtawa. 

Cechą rozpoznawczą jest ubarwienie głowy, na której z różną intensywnością i rysunkiem rozlewa się czerwona plama na czole i w przedniej części ciemienia, przypominającą małą „czapkę” lub „maskę”. U niektórych osobników czerwone plamki pojawiają się jeszcze w innych miejscach głowy. Także zewnętrzne krawędzie skrzydeł są czerwone, często z pomarańczowym odcieniem. W locie natomiast zachwyca spodami skrzydeł, które są jest intensywnie czerwone z żółtymi akcentami.

Wokół oka z pomarańczową bądź żółtą tęczówką znajduje się biała obrączka. Dziób szmaragdolotki jest mocny, zakrzywiony, w kolorze rogowym, nogi zaś szare.

HODOWLA

• Pomieszczenie do hodowli

Ze względu na dużą potrzebę ruchu, najlepszym rozwiązaniem jest woliera zewnętrzna (z ocieplonym schronieniem) lub duża woliera wewnętrzna o długości min. 2-3 metrów. W sumie są dość odporne, ale należy chronić je przed przeciągami i spadkami temperatury poniżej 0°C. Decydując się na wolierę zewnętrzną należy poważnie wziąć pod uwagę głośną naturę szmaragdolotki maskowej, zwłaszcza w grupie. To ptaki stadne, które najlepiej czują się w parach lub grupach, a trzymane pojedynczo wymagają stałego kontaktu z opiekunem, ponieważ mogą stać się osowiałe lub agresywne. Są aktywne, towarzyskie i bardzo inteligentne. W przypadku klatki, większość dnia powinny spędzać poza nią.

W wolierach niezbędne są gałęzie do obgryzania (np. wierzba, brzoza, drzewa owocowe), które pozwalają ścierać dziób i zapobiegają nudzie. Warto zapewnić zabawki interaktywne i huśtawki. Szmaragdolotka uwielbia wodę, więc należy zapewnić jej płytki basenik do kąpieli lub regularnie zraszać letnią wodą z zraszacza.

• Pokarm

Dieta szmaragdolotki maskowej musi być urozmaicona, aby zapobiec otłuszczeniu i niedoborom witaminowym. W naturze jest oportunistą żywieniowym, co należy odzwierciedlić w niewoli. Jeśli karmimy ją ziarnami, powinna to być mieszanka dla średnich papug z ograniczoną  ilością słonecznika i orzechów. Warzywa są lepsze niż owoce ze względu na niższą zawartość cukru. Mogą to być: brokuły, marchew, papryka, cukinia, dynia, bataty (gotowane) oraz zielone liście (jarmuż, mniszek lekarski, gwiazdnica). Owoce trzeba podawać z umiarem jako przysmak. Odpowiednie są: jabłka (bez pestek), gruszki, owoce tropikalne (papaja, mango), owoce jagodowe albo granat. Świetnym uzupełnieniem diety oczywiście są skiełkowane nasiona.

• Rozmnażanie

Jak większość papug gotowość do rozrodu osiąga w wieku około 2-3 lat. Sezon lęgowy przypada zazwyczaj na okres od stycznia do lipca (zależnie od regionu), jednak w hodowli może być stymulowany przez wydłużenie dnia świetlnego i zwiększenie wilgotności. W środowisku naturalnym szmaragdolotka gniazduje w dziuplach drzew, czasami wysoko, również na palmie, dlatego najlepiej sprawdzają się pionowe budki typu „pień” lub skrzynkowe o wymiarach ok. 25×25 cm w podstawie i 50-60 cm wysokości z otworem wlotowym o średnicy 7–8 cm. Na dno sypiemy grubą warstwę wiórków drewnianych lub torfu. Samica składa od 3 do 4 jaj. Inkubacja trwa ok. 23–25 dni. Wysiaduje głównie samica, podczas gdy samiec ją karmi i pilnuje wejścia do budki.

Młode opuszczają gniazdo po ok. 7–8 tygodniach (ok. 50-60 dniach). Pozostają pod opieką rodziców i są przez nich dokarmiane przez kolejne 2-3 tygodnie po wylocie. W okresie karmienia piskląt niezbędny jest stały dostęp do pokarmu jajecznego oraz skiełkowanych nasion. Gatunek ten bywa płochliwy podczas lęgów, dlatego częste zaglądanie do budki może skutkować porzuceniem jaj lub agresją wobec młodych.

Aratinga jandaya

Systematyka

Nazwy:	Łacińskie:	Polskie:	Inne:
Gromada:	Aves	ptaki	Angielska:	Jandaya Parakeet
Rząd:	Psittaciformes	papugowe	Czeska:	Aratinga jandaj
Rodzina:	Psittacidae	papugowate	Francuska:	Conure jandaya
Rodzaj:	Aratinga	konura	Holenderska	Jandaya-parkiet
Gatunek:	Aratinga jandaya	Konura ognistobrzucha	Niemiecka:	Jendayasittich

EKOLOGIA

• Zasięg występowania

Konura ognistobrzucha, której nazwa prawdopodobnie nawiązuje do rdzennego określenia z języka tupi, oznaczającego „głośnego krzykacza”, ma rozległy zasięg występowania, chociaż lokalnie w swoim środowisku nie występuje zbyt licznie. Jest gatunkiem endemicznym, występującym w północno-wschodniej Brazylii. Nie wyróżnia się podgatunków, wręcz przeciwnie niektórzy ornitolodzy utrzymują, że może być podgatunkiem konury słonecznej (Aratinga solstitialis). Niestety oba gatunki krzyżują się, co wykorzystują nieuczciwi hodowcy, tym bardziej że młode osobniki potrafią odróżnić jedynie doświadczeni znawcy.

• Zajmowane stanowisko

Sympatyczny „krzykacz”, w hodowli zainteresowany wszystkim, co dzieje się wokół niego, w naturalnym środowisku zamieszkuje lasy liściaste, gaje palmowe i tereny gęsto porośnięte różnoraką roślinnością. Widywany jest także na terenach po wykarczowanych lasach oraz na polach uprawnych i pastwiskach. Żyje w małych stadach, do 30 osobników, które często bywają rodzinami.

MORFOLOGIA

Konura ognistobrzucha zaliczana jest do papug średnich. Dorasta do 30 cm, osiągając wagę od 125 do 140 g. Dorosły ptak ma czarny dziób, który jest mocny i haczykowaty, zaś oczy otoczone są charakterystyczną, białą obrączką, co w ogóle jest typowe dla rodzaju Aratinga. Przy okazji warto wspomnieć, że chociaż Konura ognistobrzucha jest gatunkiem monomorficznym, a więc ​​do rozróżnienia płci wymagane jest DNA bądź chirurgiczne określenie płci, mimo wszystko uważny obserwator dostrzeże, że samica ma tęczówkę jasnobrązową i szarą obwódkę wokół oka, natomiast samiec ma tęczówkę ciemnobrązową z czysto białą obwódką. Kto ma bystre oko, niech wypatruje tej subtelnej różnicy, aczkolwiek lepiej nie opierać się na niej przy rozpoznawaniu płci.

Głowa, policzki oraz szyja u konury ognistobrzuchej są intensywnie żółte. U dorosłych osobników ta barwa jest czysta i jaskrawa, co pięknie kontrastuje z czernią dzioba i okiem. Dolna część piersi oraz brzuch są natomiast pomarańczowo-czerwone lub intensywnie czerwone (stąd polska nazwa „ognistobrzucha”). Ponieważ można ją pomylić z konurą słoneczną należy zwracać uwagę na charakterystyczne różnice. Otóż jedną z nich jest intensywnie „ogniowy” kolor piersi. Konura słoneczna ma pierś jaśniejszą, bardziej pomarańczową, z żółtymi przebarwieniami. Druga różnica dotyczy tarczy skrzydeł, które u „krzykacza” są zielone, zaś u słonecznej kuzynki w zasadzie żółte. W jej przypadku zieleń pojawia się dopiero na lotkach, co jednak nie jest zasadą u młodych osobników, które miewają tarcze równie zielone, więc przy kupnie młodych konur o pomyłkę naprawdę łatwo. Grzbiet konury ognistobrzuchej również jest zielony, a niebieski odcień pojawia się dopiero na lotkach, co w pełni staje się widoczne, i dodaje jej uroku, w trakcie lotu. Ogon jest długi, klinowaty, o zielonym kolorze z niebieskimi akcentami na końcach piór. Nogi natomiast są szare.

Hodowla

• Pomieszczenie do hodowli

Chociaż konura ognistobrzucha jest wystarczająco mała, aby zmieścić się w klatce dla nimf, wymaga więcej miejsca. Klatka powinna pozwalać jej na swobodne machanie skrzydłami i poruszanie się, najlepiej z możliwością latania. Ten aktywny ptak bywa marudny w ciasnych przestrzeniach. Minimalne wymiary klatki to 90 cm długości, 60 cm szerokości i 60 cm wysokości. Dla pary klatkę należy podwoić.

Oczywiście najlepszym rozwiązaniem jest woliera, tym bardziej że interesująca nas papuga jest towarzyska i w stadzie czuje się dobrze. Konury lubią latać poziomo, więc woliera powinna być długa, a ponieważ znudzone chętnie sprawdzają jakość budulca, z którego wykonany jest ich dom, więc konstrukcja powinna być metalowa, a jeśli drewniana, to na pewno dobrze zabezpieczona przed silnymi dziobami. Skoro „krzykacz” pochodzi z Brazylii, więc lubi ciepło. Zimą wytrzymuje w nieogrzewanych pomieszczeniach, jednak temperatura nie powinna w nich spadać poniżej 0°C. Mimo wszystko trzeba liczyć się z konsekwencjami zdrowotnymi, chociaż dla oka niekoniecznie widocznymi, to jednak decydującymi na przykład o długości życia, które w niewoli średnio trwa 30 lat.

Konura ognistobrzucha jest po prostu głośna. Niektórzy utrzymują, że wraz z innymi konurami należy wprost do najgłośniejszych papug, zatem decydując się na jej hodowlę warto ocenić odległość zewnętrznej woliery od sąsiadów. Zaniepokojona generuje nie tylko dużo decybeli, ale też wydaje przeraźliwie skrzeczące dźwięki.

• Pokarm

W naturze konura ognistobrzucha spożywa głównie owoce, orzechy i nasiona. Należy unikać mieszanek z nadmiarem słonecznika i orzechów, które są zbyt tłuste, zwłaszcza dla ptaków  żyjących w klatkach. Najcenniejszymi warzywami są te o ciemnozielonych liściach oraz pomarańczowe (bogate w witaminę A): bataty (gotowane), marchew, dynia, brokuły, papryka (razem z pestkami), cukinia. Chętnie zjadają owoce: jabłka, gruszki, mango, papaję, banany, owoce jagodowe (maliny, borówki). Owoce powinny być dodatkiem ze względu na wysoką zawartość cukru. Skiełkowane nasiona roślin strączkowych lub zbóż to oczywiście „bomba witaminowa” i najbardziej zbliżony pokarm do tego, który ptaki znajdują w naturze. Raz w tygodniu (zwłaszcza w okresie pierzenia) można podać odrobinę ugotowanego jajka na twardo lub chudy twaróg.

• Rozmnażanie

W naturze gniazduje w dziuplach drzew, najczęściej wybierając miejsca co najmniej 15 m  nad ziemią. W hodowli sprawdza się  budka typu pionowego o wymiarach ok. 25x25x45 cm z otworem wlotowym o średnicy 7–8 cm. Na dno warto wysypać grubą warstwę (ok. 5 cm) trocin lub wiórków drewnianych.

Dojrzałość płciową osiąga po drugim roku życia. W niewoli samica składa od trzech do pięciu jaj, w odstępach dwudniowych, z których po 23 do 26 dniach wykluwają się młode. Wysiadywaniem głownie zajmuje się samica. Samiec strzeże wejścia do budki i karmi partnerkę. Konury bywają agresywne podczas lęgów, dlatego budkę należy sprawdzać ostrożnie, gdy ptaki zajmują się żerowaniem. Młode wylatują po około 7–8 tygodniach, po czym są jeszcze dokarmiane przez rodziców przez kolejne 2–3 tygodnie, aż nauczą się samodzielnie pobierać pokarm stały. W okresie lęgowym budkę warto lekko zraszać lub zapewniać ptakom częste kąpiele, aby zapobiec wysychaniu błon wewnątrz jaj.

Młodym zakłada się obrączki o Ø 6.5 mm.

Pionites melanocephalus

Systematyka

Nazwy:	Łacińskie:	Polskie:	Inne:
Gromada:	Aves	ptaki	Angielska:	Black-headed Parrot
Rząd:	Psittaciformes	papugowe	Czeska:	Amazonek černotemenný
Rodzina:	Psittacidae	papugowate	Francuska:	Maïpouri à tête noire
Rodzaj:	Pionites	barwinka	Holenderska	Zwartkopcaique
Gatunek:	Pionites melanocephalus	Barwinka czarnogłowa	Niemiecka:	Grünzügelpapagei

EKOLOGIA

• Zasięg występowania

Barwinka czarnogłowa, inaczej zwana białobrzuszką czarnogłową bądź pionikiem czarnogłowym, co byłoby nazwą adekwatną ze względu na jej przynależność do rodzaju pionites, zajmuje północną część Ameryki Południowej, a zwłaszcza tereny ponad Amazonką.

• Zajmowane stanowisko

Środowiskiem życia tej bardzo ruchliwej i sprytnej papugi są wilgotne lasy tropikalne, chociaż można ją spotkać nawet w lasach zalewanych przez wodę i na obrzeżach lasów. Żeruje głównie na terenach nizinnych, zazwyczaj do wysokości 500–1000 m n.p.m. Zauważono, że w trakcie żerowania jeden lub dwa osobniki w stadzie wypatrują zagrożenia. Ich grupy zazwyczaj są małe, zdarza się jednak, że liczą do 30 osobników. Nocują w otworach drzew, są więc uzależnione od lasów i lubią przebywać w koronach drzew. Są głośne i towarzyskie.

MORFOLOGIA

Barwinka czarnogłowa zaliczona jest do papug średnich. Ma takie proporcje ciała, że na zdjęciach sprawia wrażenie mniejszej, aniżeli jest w rzeczywistości, chociaż oczywiście do wielkich nie należy. Długość krępego ciała, z dużą głową, wynosi około 23-25 cm, zaś waga mieści się w granicach 130-170 g.

Już z daleka rzuca się w oczy charakterystyczna „czarna czapeczka”, od której otrzymała nazwę, obejmująca czoło, wierzch głowy i potylicę. Pod okiem i pomiędzy okiem a dziobem można dostrzec niedużą, zieloną plamę. Tymczasem policzki, gardło oraz boki szyi są żółto-pomarańczowe, zaś na karku znajduje się rdzawo-pomarańczowa pręga. Grzbiet i skrzydła są intensywnie zielone. Lotki pierwszorzędowe mają ciemnoniebieski odcień, a spód ciała, czyli pierś i brzuch, jest kremowo-biały (u podgatunku pallidus czysto biały). Uda oraz boki ciała mają kolor morelowo-żółty lub pomarańczowy. 

Dziób barwinki jest mocny, o szaroczarnym lub czarnym zabarwieniu. Tęczówki u dorosłych osobników są zazwyczaj pomarańczowe lub czerwonawe, zaś wokół oczu widoczna jest wąska, naga obrączka o ciemnoszarym kolorze. Ogon jest krótki i kwadratowy, zielony z żółtymi końcówkami piór na wierzchu.

Młode osobniki można rozpoznać po mniej nasyconych barwach. Ich pierś i brzuch często mają żółtawy nalot, a tęczówki są ciemniejsze niż u ptaków dorosłych.

Średnia długość życia barwinki czarnogłowej wynosi od 30 do 40 lat.

W porównaniu z innymi gatunkami papug, ta papuga jest zdecydowanie cichsza, chociaż zaniepokojona jest bardzo głośna. Szybko i mocno przywiązuje się do ludzi, zawsze jest skora do zabaw. Potrafi zaprzyjaźnić się nawet z innymi zwierzętami. Niemniej w stosunku do innych gatunków papug jest agresywna i despotyczna, nawet wobec osobników większych i silniejszych, dlatego łączenie ich z nimi jest niemożliwe.

Barwinka jest świetnym kompanem do towarzystwa. Lubi się bawić i dokazywać. Jest bardzo aktywna i wykazuje się zdolnościami akrobatycznymi, więc opiekunom dostarcza dużo okazji dużo radości.

Hodowla

• Pomieszczenie do hodowli

Najlepszym rozwiązaniem dla pary lęgowej jest woliera o długości co najmniej 2–3 m i standardowej wysokości 2 m, w której nie może pozostać na zimę, chyba że jest połączona z ciepłym pomieszczeniem.

Barwinkę można przyzwyczaić też do klatki, której minimalne wymiary dla jednego osobnika powinny wynosić około 75–90 cm szerokości, 60–90 cm głębokości i 90–120 cm wysokości. Jednak ze względu na dużą ruchliwość, im większą przestrzeń hodowca odda jej do dyspozycji, tym może liczyć się z mniejszym ryzykiem problemów behawioralnych.

Żerdzie, wykonane z gałęzi z nietoksycznego drewna (np. wierzba, topola, drzewa owocowe), powinny mieć różną grubość. Dodatkowo przydaje się duża ilość zabawek do niszczenia, szukania pokarmu, a także huśtawek i drabin. Warto pamiętać, że w przeciwieństwie do wielu innych papug barwinka czarnogłowa często wykorzystuje budkę jako miejsce do spania przez cały rok.

Optymalna temperatura pokojowa w pomieszczeniach to 20–22°C. Barwinka źle znosi gwałtowne spadki poniżej 10–15°C i przeciągi. Jako ptaki tropikalne wymaga wilgotności na poziomie 50–60%, więc w suchych mieszkaniach niezbędne są codzienne kąpiele (zraszanie lub płytki basen), które są kluczowe dla kondycji piór i ewentualnych lęgów.

• Pokarm

Podstawą diety barwinki czarnogłowej są mieszanki ziaren, przeznaczone dla średnich papug, umiarkowanie wzbogacone o nasiona oleiste (słonecznik, dynia, krokosz). Jednak około 40% ich pożywienia powinny stanowić brokuły, marchew, papryka (czerwona, żółta), cukinia, dynia, buraki, jarmuż, zielony groszek, jabłka, gruszki, kiwi, mango, papaja, banany, winogrona, owoce jagodowe, wreszcie mniszek lekarski, gwiazdnica pospolita, bazylia, natka pietruszki (w umiarkowanych ilościach).

Cennym dodatkiem są świeże kiełki lucerny, rzodkiewki albo pszenicy. Stanowią bowiem bombę witaminową, szczególnie ważną w okresie lęgowym.

• Rozmnażanie

W pary najłatwiej łączą się osobniki niespokrewnione, dobrane w młodym wieku. Para barwinek w okresie lęgowym jest silnie terytorialna i może wykazywać agresję wobec innych ptaków, a nawet opiekuna. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 3-4 lat.

Zalecana budka lęgowa, w kształcie litery „L”, powinna mieć dno  o wymiarach około 25 x 25 cm, zaś wysokość od 50 do 60 cm. Odpowiedni otwór wejściowy ma 7-8 cm średnicy. Jako ściółkę stosuje się wilgotne wióry drewniane bądź trociny z drzew liściastych, które pomagają utrzymać odpowiednią wilgotność jaj.

Samica składa zazwyczaj od 2 do 4 jaj, a inkubacja trwa około 25–27 dni. Wysiaduje głównie samica, podczas gdy samiec zajmuje się karmieniem jej i pilnowaniem wejścia do budki. Pisklęta klują się ślepe i pokryte rzadkim, białym puchem. Młode, karmione przez samicę i samca, opuszczają budkę po około 10 tygodniach, natomiast pełną samodzielność pod względem żywieniowym osiągają zazwyczaj po 3 tygodniach od wylotu.

Młodym zakłada się obrączki o Ø 6.5 mm.

https://hodowcybielsko.pl/wp-content/uploads/2022/02/Kwartalnik-hodowcy-nr-47.pdf

Barnardius zonarius

Systematyka

Nazwy:	Łacińskie:	Polskie:	Inne:
Gromada:	Aves	ptaki	Angielska:	Australian ringneck
Rząd:	Psittaciformes	papugowe	Czeska:	Alexandr žlutolímcový
Rodzina:	Platycercini	papugowate	Francuska:	Perruche de Port Lincoln
Rodzaj:	Barnardius	barnard	Holenderska	Port-lincolnparkiet
Gatunek:	Barnardius zonarius	Rozella czarnogłowa/ Barnard  czarnogłowy	Niemiecka:	Bauerlingsittich

EKOLOGIA

• Zasięg występowania

Rozella czarnogłowa, przez hodowców zwana także barnardem (od nazwy łacińskiej), bądź kragenem, jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych papug w Australii. Zamieszkuje niemal cały kontynent, z wyjątkiem skrajnie tropikalnych obszarów na północy oraz gęstych lasów i wysokich gór na południowym wschodzie.

Znane są podgatunki, które występują na zróżnicowanych terenach kontynentu, jednak w miejscach, gdzie zasięgi poszczególnych podgatunków pokrywają się (np. w środkowej Australii), dochodzi do naturalnego krzyżowania się tych ptaków, co tworzy populacje o mieszanym ubarwieniu.

(Barnadius z. zonarius – Rozella czarnogłowa nominatywna) – najszerszy zasięg. Występuje od zachodniego wybrzeża Australii, przez tereny pustynne i półpustynne centrum, aż po północno-zachodnią część stanu Australia Południowa.

(Barnadius z. semitorquatus) – Rozella półobrożna) – występuje wyłącznie w wilgotnych lasach południowo-zachodniego krańca Australii.

(Barnardius z. barnardi – Rozella czerwonoczelna) – zamieszkuje wnętrze kontynentu we wschodniej części – od południowego Queensland, przez Nową Południową Walię, aż po północną Wiktorię i wschodnią część Australii Południowej.

(Barnadrius z. macgillivrayi – Rozella modrolica) – występuje w pasie od północno-zachodniego Queensland do wschodniej części Terytorium Północnego (okolice jeziora Eyre).

• Zajmowane stanowisko

Środowiskiem życia rozelli czarnogłowej są różnorodne siedliska, między innymi nadrzeczne zarośla, ale też otwarte zadrzewienia eukaliptusów, otwarte uprawy, pustynne zakrzewienia i obszary podmiejskie. Jedynie rozella półobrożna ma bardziej sprecyzowane wymagania co do środowiska, ponieważ preferuje wysokie zadrzewienia nadbrzeżne. Często odwiedza uprawy zbóż i sady, unika natomiast całkowicie bezdrzewnych pustyń oraz gęstych, wilgotnych lasów deszczowych.

MORFOLOGIA

Poniższy opis dotyczy rozelli czarnogłowej właściwej.

Zarówno długość ciała, czyli około 32–44 cm, jak i masa, mieszcząca się w przedziale 150–200 g (różna u podgatunków), sytuuje rozellę czarnogłową pomiędzy papugami średnimi.

Cała głowa, od jasnoszarego i masywnego dzioba aż po kark, jest intensywnie czarna lub ciemnobrązowa. Nietrudno się domyślić, że od tej cechy powstała polska nazwa „czarnogłowa”. Nad dziobem nie ma czerwonego paska, a jeśli jest widoczny, prawdopodobnie mamy do czynienia z podgatunkiem barnardi albo mieszańcem. Tęczówka w oku jest brązowa. W dolnej części policzków widoczne są wyraźne, fioletowo-niebieskie plamy. Na karku, bezpośrednio pod czarną głową, znajduje się szeroki, jaskrawy żółty pas (obroża), który nie domyka się na gardle. Dominującym kolorem grzbietu i skrzydeł jest ciemna, soczysta zieleń, natomiast lotki skrzydeł mają odcień od niebiesko-zielonego po czarniawy na końcach. Górna część piersi jest zazwyczaj zielona, tworząc kontrast z dolnymi partiami ciała. Środek brzucha jest wyraźnie żółty, co jest jedną z głównych różnic między tą odmianą a podgatunkiem semitorquatus, który ma brzuch zielony. Ogon jest długi i szeroki. Środkowe pióra są zielone, przechodzące w błękit, natomiast zewnętrzne pióra mają jasnoniebieskie obrzeża z białymi końcówkami. Nogi rozelli czarnogłowej są szare lub ciemnoszare.

W hodowlach występują odmiany barwne: żółta, niebieska, szara, biała oraz kombinacje tych kolorów. 

Na pierwszy rzut oka płeć jest trudna do rozróżnienia, jednak u dorosłych osobników można zauważyć subtelne różnice. Samiec zazwyczaj ma nieco większą, szerszą głowę i masywniejszy dziób. Jego barwy (zwłaszcza czarna głowa) mogą być bardziej nasycone. Samica często ma nieco mniejszą głowę, a czarny kolor na głowie może być odrobinę bardziej matowy lub przechodzić w ciemny brąz.

W warunkach hodowlanych rozella czarnogłowa żyje średnio od 15 do 25 lat.

Na wolności tworzy małe, rodzinne grupy, liczące do 8 osobników. Najbardziej aktywna jest ranem i wieczorem. Wydając naturalne dźwięki nie jest ani głośna, ani dokuczliwa.

Hodowla

• Pomieszczenie do hodowli

Rozella czarnogłowa nie należy do papug dużych, ale też nie do małych, więc chów klatkowy jest niewskazany. Ponieważ lubi latać w poziomie, dobrze jest, gdy zewnętrzna woliera ma 4-5 m długości. Wysokość powinna być standardowa, czyli około 2 m, zaś szerokość uwzględniać fakt, że z rozłożonymi skrzydłami ptak ma około 45 cm.

Pomieszczenie powinno składać się z części zewnętrznej oraz z suchego zaplecza wewnętrznego, do którego ptaki mogą schować się przed wiatrem i silnym mrozem. Siatka musi być mocna, ponieważ rozella czarnogłowa ma silny dziób.

Decydując się na chów w mieszkaniu, zapewnijmy klatkę przynajmniej 1,5 m długą, 1 m szeroką i 2 m wysoką. Mieszkającym w takich warunkach ptakom powinno się regularnie umożliwiać wolny lot po mieszkaniu.

Rozella czarnogłowa bywa agresywna wobec innych gatunków, więc najlepiej zdecydować się na parę w osobnej wolierze.

• Pokarm

Karmienie rozelli czarnogłowej wymaga zachowania odpowiedniego balansu, ponieważ gatunek ten ma skłonność do tycia (szczególnie w mniejszych wolierach). Dieta powinna być urozmaicona i zbliżona do tego, co ptaki znajdują w naturze.

Można podawać różne rodzaje prosa, kanar, owies, kardi, niewielką ilość gryki, konopi, także słonecznik, ale nie jako zasadniczą część mieszanki (ok. 10%). W okresie zimowym w wolierach zewnętrznych można podawać go więcej, ale latem jego nadmiar prowadzi do chorób wątroby. Z warzyw rozella czarnogłowa chętnie zjada marchew (tarta lub w kawałku), buraki, cukinię, ogórek, paprykę (z nasionami), brokuły, dynię, zaś z owoców ulubione jabłka, gruszki, banany, owoce sezonowe (truskawki, maliny, jagody), a także dziką różę i jarzębinę.

Wreszcie dietę powinno się urozmaicać gwiazdnicą pospolitą, liśćmi mniszka lekarskiego, babką lancetowatą, szpinakiem, no i oczywiście skiełkowanymi ziarnami.

Rozella czarnogłowa ma silną potrzebę żucia, dlatego dobrze podawać jej świeże gałęzie z liśćmi i pąkami wierzby, brzozy, leszczyny albo drzew owocowych (jabłoni, gruszy, wiśni). Przy okazji ściera sobie dziób, zjada korę bogatą w garbniki i zajmuje sobie czas, co zapobiega skubaniu piór.

• Rozmnażanie

Dojrzałość płciową rozella czarnogłowa osiąga najprędzej w 2 roku życia. Jednak dobrze jest doczekać do 3-go roku i jeśli ma się dobraną parę hodowlaną wiosną można do woliery włożyć budkę lęgową o szerokości 30 cm, długości 30 cm i wysokości 50/60 cm, z otworem o średnicy 8-9 cm. Dobrze jest wyścielić ją wiórami.

Samica znosi od 4 do 7 jaj, które wysiaduje około 19 dni. Gniazdo opuszcza tylko celem żerowania bądź nakarmienia przez samca. W pierwszym tygodniu życia pisklęta karmi wyłącznie matka, później do obowiązków dołącza ojciec. Młode opuszczają gniazdo 5 tygodni później. Dokarmiane są przez rodziców przez dwa około 2 tygodnie dłużej.

W dniach od 10 do 14 młodym zakłada się obrączki Ø 6.5 mm.

Guarouba guarouba

Systematyka

Nazwy:	Łacińskie:	Polskie:	Inne:
Gromada:	Aves	ptaki	Angielska:	Golden Parakeet/Conure
Rząd:	Psittaciformes	papugowe	Czeska:	Aratinga zluty
Rodzina:	Psittacidae	papugowate	Francuska:	Conure doree
Rodzaj:	Guarouba	konura	Holenderska	Goudparkiet
Gatunek:	Guarouba guarouba dawniej Aratinga guarouba	Złotniczka Konura złota	Niemiecka:	Goldsittich

EKOLOGIA

• Zasięg występowania

Konura złota, inaczej zwana złotniczką, jest gatunkiem endemicznym, pochodzącym z Ameryki Południowej. Występuje w  północnej Brazylii, na pofałdowanych terenach dorzecza Amazonki, na południe od rzeki.

• Zajmowane stanowisko

Naturalnym środowiskiem złotniczki są wilgotne lasy tropikalne. Widuje się ją także na łąkach ze sporadycznymi drzewami. Przemieszcza się w poszukiwaniu pożywienia między różnymi typami lasów, w zależności od dostępności owoców i nasion. Zaobserwowano, że do gniazdowania i odpoczynku wybiera zdewastowane obszary z martwymi drzewami, sąsiadujące z dużymi fragmentami lasu, preferując odosobnione drzewa jako strategiczną obronę przed drapieżnikami. Ponieważ występuje na ograniczonym terenie, każda ludzka ingerencja w drzewostan Amazonii pozbawia ją naturalnych warunków życia. Dlatego należy do gatunków zagrożonych wyginięciem, co oznacza, że hodowla konury złotej prócz walorów estetycznych posiada głębszy sens. Satysfakcja hodowcy jest szansą na podtrzymanie gatunku.

MORFOLOGIA

Konura złota zaliczana jest do papug średnich, a skoro osiąga długość około 34-36 cm, ważąc przy tym średnio 240-250 g, wydaje się, że w pełni zasłużenie. Nie jest bajecznie kolorowa, bo natura darowała jej tylko dwa kolory upierzenia. Za to jej szlachetna żółć, w słońcu połyskująca złotem, podkreślona żywą, soczystą zielenią lotek I i II rzędu, zwraca uwagę i zachwyca. A że niektóre szczególne cechy budowy głowy i dzioba upodabniają ją bardziej do ar aniżeli do pozostałych konur, więc często uchodzi za ich kuzynkę. Stąd też należy do rodzaju guaruba, w którym nie ma gatunkowych konkurencji. Podwójne nazewnictwo łacińskie, jak też w większości języków, ujawnia tę trudność w zaszeregowaniu złotniczki pomiędzy konurami. Dawniej uchodziła za jedną z nich, tymczasem współcześnie bywa odróżniana. 

Dorosły ptak ma duży, silny dziób o ostrych brzegach, w kolorze jasnorogowym. Wokół brązowych oczu znajduje się naga, jasnoróżowa lub biała obrączka oczna. Podobnie nogi złotniczki są jasnoróżowe. Młode ptaki mają tułów bardziej zielony, począwszy od głowy i szyi po pierś, podobnie ogon, a żółć nie jest jeszcze intensywna, czyli podobnie do konur słonecznych. W wieku około 18 miesięcy w pełni upodobniają się do swoich rodziców, których płci nie sposób odróżnić.

Średnia długość życia konury złotej wynosi od 20 do 40 lat.

Chociaż piękna, złotniczka ma zły nawyk i oszpeca się, pozbawiając się piór, zwłaszcza na skrzydłach i piersi. Prawdopodobnie wynika to z jej dużej potrzeby ruchu i nudzenia się w ograniczonej przestrzeni, bez wystarczającej aktywności i stymulacji. Dlatego należy jej zapewnić mnóstwo zabawek i swobodę akrobacyjnego ruchu, niekoniecznie latania, a także mnóstwo wapnia i suplementów mineralnych.

Na wolności złotniczka tworzy grupy od kilku do 30-tu osobników. 

HODOWLA

• Pomieszczenie do hodowli

O ile hodowca dysponuje odpowiednimi warunkami, przy pomieszczeniu wewnętrznym może zbudować dużą wolierę zewnętrzną, w której papugi będą swobodnie latać. Przyjmuje się, że odpowiednia długość wynosi około 4-5 m, wysokość 2m, natomiast szerokość powinna być trzykrotnością rozłożonych skrzydeł. Wszakże zauważono, że chociaż złotniczka jest papugą bardzo żywą, w niewoli niekoniecznie lubi latać, więc i trzymetrowa woliera może wystarczyć. Wiele osobników jako środek komunikacji wybiera wspinanie się oraz wykonuje różnorakie manewry akrobatyczne, dostarczając obserwatorom wiele radości, wręcz sytuacji komicznych.

Ludzkie towarzystwo cieszy ją bardzo i potrafi być bardzo czuła. Jej ulubionym zajęciem jest żucie, więc należy zadbać o mnóstwo drewnianych elementów wyposażenia, a sama woliera powinna być solidna, bo dziób złotniczki potrafi wiele zdziałać. 

Jako gatunek tropikalny, złotniczka wymaga ciepła przez cały rok, szczególnie nocą. Dlatego woliera wewnętrzna, połączona z wolierą zewnętrzną, umożliwiającą korzystanie z naturalnego światła słonecznego i deszczu, jest najlepszym rozwiązaniem.

Ptaki często sypiają w budkach przez cały rok, a nie tylko w okresie lęgów. Budki powinny być solidne i umieszczone w zacisznej części woliery.

• Pokarm

W naturze złotniczka odżywia się miąższem niektórych palm, nasionami drzew leśnych, kwiatami oraz nektarem. Sezonowo żeruje na polach kukurydzy i w sadach mango.

W warunkach hodowlanych można ją karmić dynią, słodkimi ziemniakami (gotowanymi), marchwią, brokułami, papryką, kukurydzą w kolbach oraz ciemnozielonymi liśćmi (szpinakiem, jarmużem). Chętnie zjada mango, papaję, jagody, jabłka, gruszki i melony.

Pokarm miękki uzupełnia się słonecznikiem, prosem, krokoszem, orzechami włoskimi (max. 1-2 razy w tygodniu ze względu na wysoką zawartość tłuszczu). Ponadto można podawać gotowaną fasolę, soczewicę, ciecierzycę oraz gotowany ryż brązowy lub makaron pełnoziarnisty, ponieważ stanowią dobre źródło białka.

• Rozmnażanie

Złotniczka osiąga dojrzałość płciową zazwyczaj w wieku 3 lat, choć niektóre osobniki mogą przystępować do lęgów dopiero w wieku 4-6 lat. W przeciwieństwie do wielu innych papug, złotniczka w naturze wykazuje tendencję do lęgów wspólnotowych. W grupie kilka osobników (często młode z poprzednich lat) pomaga parze rodzicielskiej w opiece nad pisklętami. Mimo wszystko w hodowli najczęściej rozmnaża się ją w izolowanych parach.

W naturze okres lęgowy przypada na brazylijskie lato (od grudnia do kwietnia). W warunkach europejskich sezon może być przesunięty. Aby ptaki zachęcić do lęgów, można zwiększyć wilgotność powietrza, wydłużyć czas oświetlenia oraz wzbogacić dietę o białko (jajko, kiełki, namoczone nasiona).

Standardowa budka powinna mieć wymiary około 30 x 30 x 60 cm z otworem wejściowym o średnicy 8-10 cm. Lepiej żeby była wykonana z grubego, twardego drewna, ponieważ złotniczka ma silną potrzebę żucia i modyfikowania wnętrza gniazda. Jako wyściółkę stosuje się wilgotne wióry drewniane lub trociny z drzew liściastych.

Samica składa zazwyczaj od 2 do 4 jaj w odstępach dwudniowych. Czas inkubacji trwa od 26 do 30 dni. W tym czasie samiec zazwyczaj przebywa w budce wraz z samicą, co jest charakterystycznym zachowaniem tego gatunku. Pisklęta opuszczają budkę po około 10 tygodniach (ok. 70-75 dniach). Przez kolejne kilka tygodni są jeszcze dokarmiane przez rodziców. Częstym problemem w niewoli jest niszczenie lub wyrzucanie jaj z budki przez niedoświadczone pary.

W 10-tym dniu młodym zakłada się obrączki o Ø 8.0 mm.

Poniżej link do biuletynu:

https://hodowcybielsko.pl/wp-content/uploads/2022/02/Kwartalnik-hodowcy-nr-48.pdf