Barwinka czarnogłowa

Pionites melanocephalus

Systematyka

Nazwy:	Łacińskie:	Polskie:	Inne:
Gromada:	Aves	ptaki	Angielska:	Black-headed Parrot
Rząd:	Psittaciformes	papugowe	Czeska:	Amazonek černotemenný
Rodzina:	Psittacidae	papugowate	Francuska:	Maïpouri à tête noire
Rodzaj:	Pionites	barwinka	Holenderska	Zwartkopcaique
Gatunek:	Pionites melanocephalus	Barwinka czarnogłowa	Niemiecka:	Grünzügelpapagei

EKOLOGIA

• Zasięg występowania

Barwinka czarnogłowa, inaczej zwana białobrzuszką czarnogłową bądź pionikiem czarnogłowym, co byłoby nazwą adekwatną ze względu na jej przynależność do rodzaju pionites, zajmuje północną część Ameryki Południowej, a zwłaszcza tereny ponad Amazonką.

• Zajmowane stanowisko

Środowiskiem życia tej bardzo ruchliwej i sprytnej papugi są wilgotne lasy tropikalne, chociaż można ją spotkać nawet w lasach zalewanych przez wodę i na obrzeżach lasów. Żeruje głównie na terenach nizinnych, zazwyczaj do wysokości 500–1000 m n.p.m. Zauważono, że w trakcie żerowania jeden lub dwa osobniki w stadzie wypatrują zagrożenia. Ich grupy zazwyczaj są małe, zdarza się jednak, że liczą do 30 osobników. Nocują w otworach drzew, są więc uzależnione od lasów i lubią przebywać w koronach drzew. Są głośne i towarzyskie.

MORFOLOGIA

Barwinka czarnogłowa zaliczona jest do papug średnich. Ma takie proporcje ciała, że na zdjęciach sprawia wrażenie mniejszej, aniżeli jest w rzeczywistości, chociaż oczywiście do wielkich nie należy. Długość krępego ciała, z dużą głową, wynosi około 23-25 cm, zaś waga mieści się w granicach 130-170 g.

Już z daleka rzuca się w oczy charakterystyczna „czarna czapeczka”, od której otrzymała nazwę, obejmująca czoło, wierzch głowy i potylicę. Pod okiem i pomiędzy okiem a dziobem można dostrzec niedużą, zieloną plamę. Tymczasem policzki, gardło oraz boki szyi są żółto-pomarańczowe, zaś na karku znajduje się rdzawo-pomarańczowa pręga. Grzbiet i skrzydła są intensywnie zielone. Lotki pierwszorzędowe mają ciemnoniebieski odcień, a spód ciała, czyli pierś i brzuch, jest kremowo-biały (u podgatunku pallidus czysto biały). Uda oraz boki ciała mają kolor morelowo-żółty lub pomarańczowy. 

Dziób barwinki jest mocny, o szaroczarnym lub czarnym zabarwieniu. Tęczówki u dorosłych osobników są zazwyczaj pomarańczowe lub czerwonawe, zaś wokół oczu widoczna jest wąska, naga obrączka o ciemnoszarym kolorze. Ogon jest krótki i kwadratowy, zielony z żółtymi końcówkami piór na wierzchu.

Młode osobniki można rozpoznać po mniej nasyconych barwach. Ich pierś i brzuch często mają żółtawy nalot, a tęczówki są ciemniejsze niż u ptaków dorosłych.

Średnia długość życia barwinki czarnogłowej wynosi od 30 do 40 lat.

W porównaniu z innymi gatunkami papug, ta papuga jest zdecydowanie cichsza, chociaż zaniepokojona jest bardzo głośna. Szybko i mocno przywiązuje się do ludzi, zawsze jest skora do zabaw. Potrafi zaprzyjaźnić się nawet z innymi zwierzętami. Niemniej w stosunku do innych gatunków papug jest agresywna i despotyczna, nawet wobec osobników większych i silniejszych, dlatego łączenie ich z nimi jest niemożliwe.

Barwinka jest świetnym kompanem do towarzystwa. Lubi się bawić i dokazywać. Jest bardzo aktywna i wykazuje się zdolnościami akrobatycznymi, więc opiekunom dostarcza dużo okazji dużo radości.

Hodowla

• Pomieszczenie do hodowli

Najlepszym rozwiązaniem dla pary lęgowej jest woliera o długości co najmniej 2–3 m i standardowej wysokości 2 m, w której nie może pozostać na zimę, chyba że jest połączona z ciepłym pomieszczeniem.

Barwinkę można przyzwyczaić też do klatki, której minimalne wymiary dla jednego osobnika powinny wynosić około 75–90 cm szerokości, 60–90 cm głębokości i 90–120 cm wysokości. Jednak ze względu na dużą ruchliwość, im większą przestrzeń hodowca odda jej do dyspozycji, tym może liczyć się z mniejszym ryzykiem problemów behawioralnych.

Żerdzie, wykonane z gałęzi z nietoksycznego drewna (np. wierzba, topola, drzewa owocowe), powinny mieć różną grubość. Dodatkowo przydaje się duża ilość zabawek do niszczenia, szukania pokarmu, a także huśtawek i drabin. Warto pamiętać, że w przeciwieństwie do wielu innych papug barwinka czarnogłowa często wykorzystuje budkę jako miejsce do spania przez cały rok.

Optymalna temperatura pokojowa w pomieszczeniach to 20–22°C. Barwinka źle znosi gwałtowne spadki poniżej 10–15°C i przeciągi. Jako ptaki tropikalne wymaga wilgotności na poziomie 50–60%, więc w suchych mieszkaniach niezbędne są codzienne kąpiele (zraszanie lub płytki basen), które są kluczowe dla kondycji piór i ewentualnych lęgów.

• Pokarm

Podstawą diety barwinki czarnogłowej są mieszanki ziaren, przeznaczone dla średnich papug, umiarkowanie wzbogacone o nasiona oleiste (słonecznik, dynia, krokosz). Jednak około 40% ich pożywienia powinny stanowić brokuły, marchew, papryka (czerwona, żółta), cukinia, dynia, buraki, jarmuż, zielony groszek, jabłka, gruszki, kiwi, mango, papaja, banany, winogrona, owoce jagodowe, wreszcie mniszek lekarski, gwiazdnica pospolita, bazylia, natka pietruszki (w umiarkowanych ilościach).

Cennym dodatkiem są świeże kiełki lucerny, rzodkiewki albo pszenicy. Stanowią bowiem bombę witaminową, szczególnie ważną w okresie lęgowym.

• Rozmnażanie

W pary najłatwiej łączą się osobniki niespokrewnione, dobrane w młodym wieku. Para barwinek w okresie lęgowym jest silnie terytorialna i może wykazywać agresję wobec innych ptaków, a nawet opiekuna. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 3-4 lat.

Zalecana budka lęgowa, w kształcie litery „L”, powinna mieć dno  o wymiarach około 25 x 25 cm, zaś wysokość od 50 do 60 cm. Odpowiedni otwór wejściowy ma 7-8 cm średnicy. Jako ściółkę stosuje się wilgotne wióry drewniane bądź trociny z drzew liściastych, które pomagają utrzymać odpowiednią wilgotność jaj.

Samica składa zazwyczaj od 2 do 4 jaj, a inkubacja trwa około 25–27 dni. Wysiaduje głównie samica, podczas gdy samiec zajmuje się karmieniem jej i pilnowaniem wejścia do budki. Pisklęta klują się ślepe i pokryte rzadkim, białym puchem. Młode, karmione przez samicę i samca, opuszczają budkę po około 10 tygodniach, natomiast pełną samodzielność pod względem żywieniowym osiągają zazwyczaj po 3 tygodniach od wylotu.

Młodym zakłada się obrączki o Ø 6.5 mm.