Barnardius zonarius
Systematyka
| Nazwy: | Łacińskie: | Polskie: | Inne: | |
| Gromada: | Aves | ptaki | Angielska: | Australian ringneck |
| Rząd: | Psittaciformes | papugowe | Czeska: | Alexandr žlutolímcový |
| Rodzina: | Platycercini | papugowate | Francuska: | Perruche de Port Lincoln |
| Rodzaj: | Barnardius | barnard | Holenderska | Port-lincolnparkiet |
| Gatunek: | Barnardius zonarius | Rozella czarnogłowa/ Barnard czarnogłowy | Niemiecka: | Bauerlingsittich |
EKOLOGIA
- Zasięg występowania
Rozella czarnogłowa, przez hodowców zwana także barnardem (od nazwy łacińskiej), bądź kragenem, jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych papug w Australii. Zamieszkuje niemal cały kontynent, z wyjątkiem skrajnie tropikalnych obszarów na północy oraz gęstych lasów i wysokich gór na południowym wschodzie.
Znane są podgatunki, które występują na zróżnicowanych terenach kontynentu, jednak w miejscach, gdzie zasięgi poszczególnych podgatunków pokrywają się (np. w środkowej Australii), dochodzi do naturalnego krzyżowania się tych ptaków, co tworzy populacje o mieszanym ubarwieniu.
(Barnadius z. zonarius – Rozella czarnogłowa nominatywna) – najszerszy zasięg. Występuje od zachodniego wybrzeża Australii, przez tereny pustynne i półpustynne centrum, aż po północno-zachodnią część stanu Australia Południowa.
(Barnadius z. semitorquatus) – Rozella półobrożna) – występuje wyłącznie w wilgotnych lasach południowo-zachodniego krańca Australii.
(Barnardius z. barnardi – Rozella czerwonoczelna) – zamieszkuje wnętrze kontynentu we wschodniej części – od południowego Queensland, przez Nową Południową Walię, aż po północną Wiktorię i wschodnią część Australii Południowej.
(Barnadrius z. macgillivrayi – Rozella modrolica) – występuje w pasie od północno-zachodniego Queensland do wschodniej części Terytorium Północnego (okolice jeziora Eyre).
- Zajmowane stanowisko
Środowiskiem życia rozelli czarnogłowej są różnorodne siedliska, między innymi nadrzeczne zarośla, ale też otwarte zadrzewienia eukaliptusów, otwarte uprawy, pustynne zakrzewienia i obszary podmiejskie. Jedynie rozella półobrożna ma bardziej sprecyzowane wymagania co do środowiska, ponieważ preferuje wysokie zadrzewienia nadbrzeżne. Często odwiedza uprawy zbóż i sady, unika natomiast całkowicie bezdrzewnych pustyń oraz gęstych, wilgotnych lasów deszczowych.
MORFOLOGIA
Poniższy opis dotyczy rozelli czarnogłowej właściwej.
Zarówno długość ciała, czyli około 32–44 cm, jak i masa, mieszcząca się w przedziale 150–200 g (różna u podgatunków), sytuuje rozellę czarnogłową pomiędzy papugami średnimi.
Cała głowa, od jasnoszarego i masywnego dzioba aż po kark, jest intensywnie czarna lub ciemnobrązowa. Nietrudno się domyślić, że od tej cechy powstała polska nazwa „czarnogłowa”. Nad dziobem nie ma czerwonego paska, a jeśli jest widoczny, prawdopodobnie mamy do czynienia z podgatunkiem barnardi albo mieszańcem. Tęczówka w oku jest brązowa. W dolnej części policzków widoczne są wyraźne, fioletowo-niebieskie plamy. Na karku, bezpośrednio pod czarną głową, znajduje się szeroki, jaskrawy żółty pas (obroża), który nie domyka się na gardle. Dominującym kolorem grzbietu i skrzydeł jest ciemna, soczysta zieleń, natomiast lotki skrzydeł mają odcień od niebiesko-zielonego po czarniawy na końcach. Górna część piersi jest zazwyczaj zielona, tworząc kontrast z dolnymi partiami ciała. Środek brzucha jest wyraźnie żółty, co jest jedną z głównych różnic między tą odmianą a podgatunkiem semitorquatus, który ma brzuch zielony. Ogon jest długi i szeroki. Środkowe pióra są zielone, przechodzące w błękit, natomiast zewnętrzne pióra mają jasnoniebieskie obrzeża z białymi końcówkami. Nogi rozelli czarnogłowej są szare lub ciemnoszare.
W hodowlach występują odmiany barwne: żółta, niebieska, szara, biała oraz kombinacje tych kolorów.
Na pierwszy rzut oka płeć jest trudna do rozróżnienia, jednak u dorosłych osobników można zauważyć subtelne różnice. Samiec zazwyczaj ma nieco większą, szerszą głowę i masywniejszy dziób. Jego barwy (zwłaszcza czarna głowa) mogą być bardziej nasycone. Samica często ma nieco mniejszą głowę, a czarny kolor na głowie może być odrobinę bardziej matowy lub przechodzić w ciemny brąz.
W warunkach hodowlanych rozella czarnogłowa żyje średnio od 15 do 25 lat.
Na wolności tworzy małe, rodzinne grupy, liczące do 8 osobników. Najbardziej aktywna jest ranem i wieczorem. Wydając naturalne dźwięki nie jest ani głośna, ani dokuczliwa.
Hodowla
- Pomieszczenie do hodowli
Rozella czarnogłowa nie należy do papug dużych, ale też nie do małych, więc chów klatkowy jest niewskazany. Ponieważ lubi latać w poziomie, dobrze jest, gdy zewnętrzna woliera ma 4-5 m długości. Wysokość powinna być standardowa, czyli około 2 m, zaś szerokość uwzględniać fakt, że z rozłożonymi skrzydłami ptak ma około 45 cm.
Pomieszczenie powinno składać się z części zewnętrznej oraz z suchego zaplecza wewnętrznego, do którego ptaki mogą schować się przed wiatrem i silnym mrozem. Siatka musi być mocna, ponieważ rozella czarnogłowa ma silny dziób.
Decydując się na chów w mieszkaniu, zapewnijmy klatkę przynajmniej 1,5 m długą, 1 m szeroką i 2 m wysoką. Mieszkającym w takich warunkach ptakom powinno się regularnie umożliwiać wolny lot po mieszkaniu.
Rozella czarnogłowa bywa agresywna wobec innych gatunków, więc najlepiej zdecydować się na parę w osobnej wolierze.
- Pokarm
Karmienie rozelli czarnogłowej wymaga zachowania odpowiedniego balansu, ponieważ gatunek ten ma skłonność do tycia (szczególnie w mniejszych wolierach). Dieta powinna być urozmaicona i zbliżona do tego, co ptaki znajdują w naturze.
Można podawać różne rodzaje prosa, kanar, owies, kardi, niewielką ilość gryki, konopi, także słonecznik, ale nie jako zasadniczą część mieszanki (ok. 10%). W okresie zimowym w wolierach zewnętrznych można podawać go więcej, ale latem jego nadmiar prowadzi do chorób wątroby. Z warzyw rozella czarnogłowa chętnie zjada marchew (tarta lub w kawałku), buraki, cukinię, ogórek, paprykę (z nasionami), brokuły, dynię, zaś z owoców ulubione jabłka, gruszki, banany, owoce sezonowe (truskawki, maliny, jagody), a także dziką różę i jarzębinę.
Wreszcie dietę powinno się urozmaicać gwiazdnicą pospolitą, liśćmi mniszka lekarskiego, babką lancetowatą, szpinakiem, no i oczywiście skiełkowanymi ziarnami.
Rozella czarnogłowa ma silną potrzebę żucia, dlatego dobrze podawać jej świeże gałęzie z liśćmi i pąkami wierzby, brzozy, leszczyny albo drzew owocowych (jabłoni, gruszy, wiśni). Przy okazji ściera sobie dziób, zjada korę bogatą w garbniki i zajmuje sobie czas, co zapobiega skubaniu piór.
- Rozmnażanie
Dojrzałość płciową rozella czarnogłowa osiąga najprędzej w 2 roku życia. Jednak dobrze jest doczekać do 3-go roku i jeśli ma się dobraną parę hodowlaną wiosną można do woliery włożyć budkę lęgową o szerokości 30 cm, długości 30 cm i wysokości 50/60 cm, z otworem o średnicy 8-9 cm. Dobrze jest wyścielić ją wiórami.
Samica znosi od 4 do 7 jaj, które wysiaduje około 19 dni. Gniazdo opuszcza tylko celem żerowania bądź nakarmienia przez samca. W pierwszym tygodniu życia pisklęta karmi wyłącznie matka, później do obowiązków dołącza ojciec. Młode opuszczają gniazdo 5 tygodni później. Dokarmiane są przez rodziców przez dwa około 2 tygodnie dłużej.
W dniach od 10 do 14 młodym zakłada się obrączki Ø 6.5 mm.
